Το σχέδιο ενός ελληνικού ναού είναι ένα αναποδογυρισμένο πλοίο; ~ Μια νέα θεωρία φέρνει επανάσταση στην προέλευση της κλασικής αρχιτεκτονικής

Η θεωρία ότι η ζωφόρος και οι μετόπες των αρχαίων ναών αποτελούν αναπαραστάσεις των πλευρών μιας πολεμικής ή εμπορικής γαλέρας, προσφέρει μια νέα, ανατρεπτική οπτική για την αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική, συνδέοντας την τέχνη με τις λειτουργικές και πολιτισμικές πρακτικές της εποχής.

Ένας ερευνητής προτείνει τη θεωρία πως, στοιχεία όπως η ζωφόρος ή οι μετόπες αποτελούν, στην πραγματικότητα, τη λίθινη αναπαράσταση των πλευρών μιας πολεμικής ή εμπορικής γαλέρας που χρησιμοποιήθηκε ως στέγη.

Η υπόθεση αυτή προκύπτει από μια αναπάντεχη...

Το τραγικό ζήτημα είναι αν θα γράφουμε, ή όχι, ελληνικά

Ξενισμός είναι η γλωσσική ξενομανία, η γλωσσική μας εξάρτηση από τις ξένες γλώσσες –μακροπρόθεσμα η πιο επικίνδυνη- κυρίως από την Αγγλική. Ο μεγάλος μας ποιητής Γ. Σεφέρης είχε επισημάνει το πρόβλημα από πολύ παλιά, όταν έλεγε πως «….στα χρόνια μας, πρέπει να μην το ξεχνάμε, το ζήτημα δεν είναι πια αν θα γράφουμε καθαρεύουσα ή δημοτική. Το τραγικό ζήτημα είναι αν θα γράφουμε, ή όχι, ελληνικά».

Ποιοι είναι όμως οι λόγοι που οδηγούν στην άλωση της γλώσσας μας από τους ξενισμούς; Πού οφείλεται αυτή η αδικαιολόγητη χρήση ξένων λέξεων και φράσεων; Εν τάχει απαριθμούμε κάποιους απ’ αυτούς.

Όταν η Τσικνοπέμπτη και η Καθαρά Δευτέρα έγιναν… Chikno Thursday και Clean Monday

Chikno Thursday. Έτσι επέλεξαν οι συγγραφείς βιβλίου των Αγγλικών της Γ΄ Γυμνασίου να αποδώσουν στα αγγλικά την Τσικνοπέμπτη.

Μάλιστα, φαίνεται πως ήταν αμήχανοι σε σχέση με την απόδοση όρων των Αποκριών, αφού και την Καθαρά Δευτέρα την αποδίδουν ως Clean Monday, που επίσης εννοιολογικά δεν είναι τόσο εύστοχο, αν και χρησιμοποιείται.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει η «Καθημερινή», στο βιβλίο εργασιών για τους μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου, στο πλαίσιο άσκησης, δίνονται οκτώ λέξεις γιορτών και ζητείται από τους μαθητές να συνταιριάξουν, από δύο στήλες, την ονομασία της γιορτής με το τίγιορτάζεται.

Μπακαλιάρος ~ Όλα όσα δεν γνωρίζατε και τί να προσέξετε

Οι Πορτογάλοι έχουν κάθε ημέρα 25η Μαρτίου, μια που ο μπακαλιάρος είναι το εθνικό τους φαγητό – τον λένε bacalhau αυτοί, βακαλάο δηλαδή, αλλά όχι επειδή είναι καθαρευουσιάνοι: το «μπακαλιάρος» προέρχεται από το ιταλικό baccalaro,  που είναι η δημώδης ονομασία του baccala, όπως μεταφέρθηκε το πορτογαλικό bacalhau ή το ισπανικό bacalao από την ιβηρική στην ιταλική χερσόνησο. Το ίδιο το παστό ψάρι ερχόταν από πιο μακριά, από τον Βισκαϊκό Κόλπο και τον Ατλαντικό όπου ευδοκιμούν διάφορα είδη της οικογένειας Gadidae, στην οποία ανήκει ο μπακαλιάρος.

Απειλούν οι ξένες λέξεις τη γλώσσα μας; Ελάτε τώρα… Η γίδα δεν κουτσαίνει απ’ τ’ αυτί

Το Ελληνόπουλο σήμερα, στην εξοπλιστική του ηλικία, πλάθει και ασκεί το εκφραστικό του όργανο, όχι στη μητρική του, αλλά στην ξένη γλώσσα. Το ίδιο, οι νέοι επιστήμονες δεν μιλούν απλώς αγγλικά, σκέφτονται αγγλικά. Οι νέες έννοιες παράγονται στην αγγλική γλώσσα και μεταφράζονται σε άλλες γλώσσες. Ζούμε ένα γλωσσικό, και όχι μόνο, αγγλοσαξονικό imperium. 

Αν η γλώσσα αποτελεί μηχανισμό παραγωγής νοήματος και διαδικασία νοηματοδότησης του κόσμου, όπως γενικώς γίνεται δεκτό, η ένδεια παραγωγής εννοιών σε μια γλώσσα συνιστά ένδειξη, αλλά και αιτία κάθε πολιτικής, οικονομικής και πνευματικής συρρίκνωσης και αδυναμίας. Ό,τι δηλαδή χαρακτηρίζει, τρεχόντως, τη σημερινή ελληνική πραγματικότητα. 

Ως πότε «θα μαραζώνουν και θα ρημάζονται» τα παιδιά από αυτήν την εκπαίδευση;

«Σοκ στο πανελλήνιο!». «Άναυδη η Κοινή Γνώμη έμεινε από το γεγονός…». «Έπεσαν από τα σύννεφα…». (Η αφόρητη κοινοτοπία της… ανθρωποβροχής). «Αποτροπιασμός για τον ξυλοδαρμό…». Κάθε φορά που ξανασυμβαίνει πράξη βίας από ανηλίκους, για καμμιά εβδομάδα περίπου, θα παρελαύνει νυχθημερόν στα κανάλια, η έκπληξη, το σοκ, η μετά βδελυγμίας περιγραφή του γεγονότος, η πανελλήνια αποδοκιμασία και αποστροφή.

Ο θυμός των «νοικοκυραίων», η διάρρηξη της μακαριότητάς τους. Θα ακουστούν και δυο – τρεις αναλύσεις για την έλλειψη παιδείας, και… καληνύχτα σας, πάμε σε διαφημίσεις. Και πού οφείλεται τελικά η ευκολία της βιαιοπραγίας των ανηλίκων; Μα στην ατιμωρησία.

Θεοφάνια ή Θεοφάνεια; Ποιά είναι η σωστή ορθογραφία

Κάποιοι προτιμούν το «Θεοφάνεια», άλλοι το «Θεοφάνια». Τελικά, ποια είναι η σωστή ορθογραφία;

Διαβάζουμε στο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής: Θεοφάνια τα [θeofánia] O40: η γιορτή της βάφτισης του Χριστού, τα Φώτα [λόγ. < ελνστ. ἡ Θεοφάνεια (γιορτή της γέννησης και της βάφτισης του Χριστού, κατά το παλιότερο ἡ Ἐπιφάνεια) > μσν. τα Θεοφάνια (γιορτή της βάφτισης του Χριστού), με αλλαγή γένους και αριθμού αναλ. προς το η Χριστού γέννα > τα Χριστούγεννα (πρβ. αρχ. τά Θεοφάνια 'γιορτή στους Δελφούς, όπου έδειχναν αγάλματα θεών')]. Δηλαδή, το Λεξικό δέχεται τη λόγια γραφή Θεοφάνεια, αλλά στο θηλυκό: Η Θεοφάνεια (όπως αναλόγως και η Επιφάνεια).

Να καθιερωθεί στο δημοτικό σχολείο μάθημα ετυμολογίας

«Όταν οι εχθροί σου θα έχουν ξεμάθει την ορθογραφία τους, να ξέρεις ότι η νίκη πλησιάζει». Βλαντιμίρ Βολκώφ, Ρώσος λογοτέχνης

Αν είχαμε υπουργούς Παιδείας με ιθαγένεια ελληνική και με αίσθηση του τι βάρους και ποιότητας πολιτισμού είναι φορείς και όχι αχθοφόροι τυμπανιαίας αποφοράς ιδεών, το πρώτο πράγμα που θα καθιέρωναν στο Δημοτικό σχολείο είναι η ετυμολογία. Ένα δίωρο την εβδομάδα, θα αφιερωνόταν στην διδασκαλία του, γοητευτικότατου και πολύ ευχάριστου στους μαθητές, ταξιδιού στα γενέθλια, στην καταγωγή, στην αλήθεια των λέξεων. ( Έτυμον σημαίνει αληθινό, πραγματικό). Θα μπορούσε να γραφτεί ένα μικρό ετυμολογικό λεξικό, για τις δύο μεγαλύτερες τάξεις, την Ε΄ και την Στ΄, στο οποίο θα ετυμολογούνταν λέξεις της καθημερινής εμπειρίας των μαθητών. Τα κέρδη θα ήταν πολλαπλά και ευεργετικά.

Η Λέξη της Χρονιάς για το 2020 είναι Ελληνική ~ Πανδημία

Η λέξη «πανδημία» αναδείχθηκε σε «λέξη της χρονιάς» από το λεξικό Merriam-Webster, γεγονός που ασφαλώς δεν αποτελεί έκπληξη. Πρόκειται, άλλωστε, για έναν όρο που όχι μόνο χρησιμοποιήθηκε εκτενώς, αλλά καθορίζει την ιδιαιτέρως δύσκολη φετινή χρονιά.

Η "πανδημία" είναι σύνθετη λέξη και προέρχεται από το Παν (όλοι) και το "Δήμος". Ἡ ἀρχαία (ὁμηρική) λέξη ἒγινε, ὃπως ἦταν φυσικό, διεθνής, ὃπως χιλιάδες ἂλλες ὁμηρικές λέξεις. Pandemia, pandemy. Ὃμως στήν ἀρχαιότητα (τήν Ἑλληνική βέβαια), «πανδημία» σήμαινε ἂλλο πράγμα. Σήμαινε «πᾶς + δῆμος». Σύμπας ὁ δῆμος.

Ιατρός και φάρμακο, λέξεις 3.200 ετών

Στον ελλαδικό χώρο γνωρίζουμε την έννοια του ιατρού και την έννοια του φαρμάκου από τη 2η χιλιετία π.Χ. Η πρώτη φορά που συναντάμε γραμμένες τις λέξεις αυτές είναι περί τον 13ο αι. π.Χ. δηλαδή, στα μυκηναϊκά χρόνια. Στην Πύλο και τις δύο, σε επιγραφές με γραμμική Β’ από τα αρχεία του ανακτόρου. Αλλά συναντάμε και ιατρικές πρακτικές εκείνα τα μακρινά και τόσο γνώριμα- άγνωστα χρόνια, όπως θεραπεία καταγμάτων και ο τρυπανισμός στην κεφαλή, μια ιδιαίτερα δύσκολη επέμβαση.

Η πήλινη πινακίδα με τη λέξη που αποκρυπτογραφείται ως  i-ja-te = ιη(α)τήρ=ιατρός βρέθηκε το...

Τί γιόρταζαν στην αρχαία Ελλάδα αντί για Χριστούγεννα

Οι πρόγονοί μας, δεν γιόρταζαν, βέβαια, Χριστούγεννα. Λάμβαναν όμως μέρος στις γιορτές των λαών που υπήρχαν τότε, με τις οποίες σημειωνόταν το χειμερινό ηλιοστάσιο, γιορτάζοντας τη γέννηση του Διονύσου, αν και όχι με τη μεγαλοπρέπεια, π.χ., της γέννησης της Παρθένου θεάς Αθηνάς. Ο Ήλιος, σε κάθε περίπτωση, ήταν στο επίκεντρο εκείνης της λατρείας, καθώς μετά τις 21 Δεκεμβρίου αρχίζει και πάλι να ανεβαίνει όλο και πιο ψηλά και η ημέρα να μεγαλώνει. 

Η ετυμολογία της αγγλικής λέξης «stop»

Κατά τον σπουδαίο Βρετανό γλωσσολόγο, ακαδημαϊκό και συγγραφέα της «Εγκυκλοπαίδειας της Αγγλικής Γλώσσας του Κέιμπριτζ», Ντέιβιντ Κρίσταλ, τα 2/3 της αγγλικής γλώσσας προέρχονται από κλασικές λέξεις της ελληνικής και της λατινικής.

Μία από τις λέξεις αυτές είναι και η λέξη «stop», που όσο και αν φαίνεται παράξενο, προέρχεται ως αντιδάνειο από τα αρχαία ελληνικά. Η ετυμολογία της λέξης «stop», ξεκινά από...

Ξένες λέξεις που έχουν αντικαταστήσει το ελληνικό λεξιλόγιο

Το ελληνικό λεξιλόγιο είναι από τα πιο πλούσια του κόσμου. Πανέμορφες, περιγραφικές λέξεις μπορούν να αποδώσουν το νόημα που θέλουμε. Ωστόσο, ο μιμιτισμός και η ξενομανία έχει οδηγήσει χιλιάδες Έλληνες, κυρίως νέους, να χρησιμοποιούν πολλές ξένες λέξεις και εκφράσεις.

Σύμφωνα με το users.sch.gr, ορισμένες από τις λέξεις που χρησιμοποιούμε και είναι ξένες αν και υπάρχει πλούτος ελληνικών είναι:

Έκτωρ ~ Η ετυμολογία του ονόματος

 

 

 

 

Το όνομα Ἕκτωρ, που απαντά ήδη στη Γραμμική Β΄ μαζί με το παράγωγο ἑκτόριος, ετυμολογείται συνήθως από τον συνδυασμό της ρίζας του ρήματος ἔχω και την κατάληξη -τωρ που δηλώνει το πρόσωπο που ενεργεί, συνεπώς «αυτός που έχει, αυτός που κρατά». 

 

Ωστόσο το όνομα μπορεί να είναι στην πραγματικότητα...

Η ελληνική λέξη «τοξικός», λέξη της χρονιάς από την Οξφόρδη +vid

Το λήμμα "toxic" (τοξικός) ανακήρυξε «Λέξη της Χρονιάς» για το 2018 το Λεξικό της Οξφόρδης, επιλέγοντας το ανάμεσα σε όρους όπως «incel», «gas» και «techlash».
Στο σχετικό βίντεο που ανέβασε το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, το οποίο εκδίδει το διάσημο λεξικό, εξηγεί την προέλευση της λέξης με ένα δηλητηριασμένο βέλος που ξεκινά από την αρχαιότητα και καταλήγει σε ένα μπουκάλι δηλητήριο του σήμερα.

Γιατί ο Οκτώβριος δεν έχει «μ»;

Ο Οκτώβριος δεν έχει «μ», όπως ο «προκάτοχός» του Σεπτέμβριος και οι «διάδοχοί» του Νοέμβριος και Δεκέμβριος. Πρόκειται για ένα από τα πλέον συνηθισμένα λάθη που στην κυριολεξία «βγάζει μάτι».

Γιατί είναι Οκτώβριος κι όχι Οκτώμβριος

Σταμάτα να το λες λάθος! ~ Φράσεις που ποτέ δεν θα πούμε σωστά

Yπάρχουν λέξεις αλλά και φράσεις τις οποίες πολλοί από εμάς χρησιμοποιούμε λάθος στην καθημερινή μας ζωή. Το αστείο είναι πως κατά πάσα πιθανότητα δεν θα μάθουμε να τις λέμε σωστά στο άμεσο μέλλον κι όλα αυτά γιατί η δύναμη της συνήθειας καμιά φορά είναι ισχυρότερη ακόμα κι από τη διάθεσή μας για μάθηση!

Τα αρχαία ελληνικά και οι ιδεοληψίες της Αριστεράς

Αυτή η αποστροφή του κατοχικού και εμφυλιοπολεμικού ΚΚΕ προς τις αρχαιοελληνικές  μας ρίζες απορρέει από μία διεθνιστική – Λενινιστική αντίληψη της κομμουνιστικής ιδεολογίας. Αντίληψη που φαίνεται ότι έχουν κληρονομήσει πιστά οι σημερινοί ιδεολογικοί τους απόγονοι. Και την εκφράζουν με αρνητική, σχεδόν εχθρική συμπεριφορά εναντίον της διδασκαλίας των Αρχαίων στα σχολεία.


Νομίζω ότι, για κάθε άνθρωπο, υπάρχει μία περίοδος της ζωής του με ιδιαίτερα έντονες συγκινήσεις και βιώματα που τον σημάδεψαν. Για μένα είναι η περίοδος 1942 – 1944, στη καρδιά της Κατοχής και...

Τί είναι το Κωλόβαθρον και οι Κωλοβαθριστές;

Μερικά άγνωστα για πολλούς από εμάς στοιχεία από τον 6ο αιώνα π.Χ. θα δούμε εδώ. Τί είναι το κωλόβαθρον;... Ποιό είναι το κοινό στοιχείο με την Ευρώπη του 1441 μ.Χ.. Τί είναι αυτό που πρωτοχρησιμοποίησαν οι Έλληνες 2000 χρόνια πριν από αυτούς;

Τα αρχαιολογικά κατάλοιπα στοιχείων και τα κείμενα δείχνουν ότι το κωλόβαθρον δηλαδή το...

Τι σημαίνει κασιδιάρης - κασίδα ~ Από που προέρχεται η λέξη

Το κράνος που φορούσαν οι αρχαίοι Ρωμαίοι -δηλαδή η περικεφαλαία- ονομαζόταν στα βυζαντινά χρόνια «κάσσις» (cassis) ή «κοοίντα».

Ωστόσο το λατινικό «κάσσις-κασσίς» θυμίζει και την «καυσία», το πλατύγυρο καπέλο των αρχαίων Μακεδόνων.

Στην Κρήτη και τα Επτάνησα, η λέξη σώζεται ακόμα με την αρχική της ονομασία, ενώ...